Matti Ensio Nykänen (ur. 17 lipca 1963 w Jyväskylä) – fiński skoczek narciarski, reprezentował barwy klubu Jyväskylän Hiihtoseura. Przez większość znawców skoków narciarskich został uznany za najlepszego zawodnika w historii tej dyscypliny. Wygrał on w swojej karierze praktycznie wszystko, co było do wygrania. Zdobył pięć medali olimpijskich, w tym cztery razy zostawał mistrzem. Ponadto zdobył 9 medali mistrzostw świata, cztery razy wygrał Puchar Świata, a dwukrotnie stawał na najwyższym stopniu podium w Turnieju Czterech Skoczni. W ciągu kariery stawał 76 razy na podium konkursów PŚ, w tym 46 razy na pierwszym miejscu. Do tej pory jest on jedynym skoczkiem, który choć raz wygrał indywidualnie igrzyska olimpijskie, mistrzostwa świata, mistrzostwa świata w lotach, Puchar Świata oraz Turniej Czterech Skoczni. Po zakończeniu przygody ze skokami został on piosenkarzem, celebrytą. Niestety często nadużywał alkoholu.

9395243612_3dafa869c8_b
Matti Nykänen śpiewa

Na arenie międzynarodowej Nykänen zadebiutował w sezonie 1980/1981 w Czechach w zawodach w Harrachovie i Libercu, nie zdobywając jednak żadnych punktów do klasyfikacji Pucharu Świata. W lutym 1981 roku w Schonach im Schwarzwald zdobył złoty medal mistrzostw świata juniorów. Bardzo dobre wyniki zanotował też w zawodach PŚ w Lahti, gdzie zajął 6. i 2. miejsca. Ostatecznie w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata zajął 26. miejsce.

W sezonie zajął 1981/1982 Matti Nykänen zajął 11 miejsce w Turnieju Czterech Skoczni. W konkursie w Oberstdorfie odniósł on swoje pierwsze zwycięstwo w karierze w zawodach zaliczanych do klasyfikacji generalnej Pucharu Świata. Przełomem w jego karierze okazały się mistrzostwa świata w kolebce skoków narciarskich – w Oslo. Na normalnym obiekcie zajął tam 4. miejsce. Wraz z drużyną sięgnął po brązowy medal. Popis możliwości Fina to skocznia Holmenkollbakken – na której pokonał wszystkich zdobywając swój pierwszy tytuł mistrzowski. Na koniec sezonu Nykänen został sklasyfikowany na czwartej pozycji w PŚ.

Cykl PŚ 1982/1983 rozpoczął od wygranej w Cortina d’Ampezzo. Następnie triumfował w 31. edycji Turnieju Czterech Skoczni. Wygrał wtedy konkurs w Innsbrucku. W całym sezonie Pucharu Świata stawał na podium 13 razy w tym aż 10 razy wygrywał konkursy. Pozwoliło mu to triumfować w klasyfikacji generalnej całego sezonu. Ciekawy wyczyn zanotował na zawodach na mamuciej skoczni w Vikersund, kiedy to w ciągu jednego weekendu wygrał 3 konkursy. Jako jedyny wyczyn ten zdołał powtórzyć Adam Małysz (w 2007. roku na skoczni w Planicy). Na mistrzostwach świata w lotach narciarskich w Harrachovie zajął 3 miejsce.

Sezon 1983/1984 rozpoczął od trzech drugich miejsc i jednego piątego w konkursach rozgrywanych w Ameryce Północnej. Dzięki tym występom został liderem Pucharu Świata. W turnieju Czterech Skoczni zajął wysokie 3. miejsce. Następnie Fin odpuścił sobie pięć konkursów PŚ, by odpowiednio się przygotować do startu na igrzyskach olimpijskich. Na skoczni normalnej Matti Nykänen musiał uznać tylko wyższość reprezentanta NRD – Jensa Weißfloga. Na skoczni dużej zawodnicy zamienili się miejscami i Nykänen został mistrzem olimpijskich. Wygrał tam jednak w przepięknym stylu – osiągając najwyższą przewagę punktową nad drugim zawodnikiem w historii igrzysk olimpisjkich – 17,5 punktu. Tydzień po igrzyskach Finlandia na czele z Mattim wygrała nieoficjalne drużynowe mistrzostwa świata. W zawodach w Oberstdorfie bił dwukrotnie rekord świata skacząc 182 m oraz 185 m. W całym sezonie zajął drugie miejsce, przegrywając tylko z Weißflogiem.

Turniej Czterech Skoczni w sezonie 1984/1985 Nykänen zakończył na drugim miejscu, przegrywając z Jens Weißflogiem. Na mistrzostwach świata w narciarstwie klasycznym Fin zajął 3 miejsce Seefeld in Tirol na skoczni normalnej oraz 11 miejsce na skcozni Bergisel w Innsbrucku. Na tym samym obiekcie sięgnął z drużyną po złoty medal. Na mistrzostwach świata w lotach narciarskich zajął pierwsze miejsce. W tym samym roku wygrał też Puchar Świata.

Sezon 1985/1986 rozpoczął się od problemów alkoholowych Fina. Przez pewien czas był zawieczony przez fińską federację i nie mógł startować w zawodach PŚ, m.in. w Turnieju Czterech Skoczni.
sadistic-pl

Po zawodach i obozach treningowych dużo piliśmy. W ten sposób dodawałem sobie odwagi. Nikt nie wlewał mi alkoholu do ust. To była moja własna ręka.

— Matti Nykänen

Po powrocie na skocznie większość konkursów, w których Fin startował kończyło się jego zwycięstwem. Wygrał on 7 konkursów. Przyczyniło się to do zdobycia przez niego po raz Pucharu Świata. Na mistrzostwach świata w lotach Matti zajął 3 miejsce.
W roku 1986 dostał grzywnę za kradzież papierosów i piwa ze sklepu.

Sezon 1986/1987 rozpoczął bardzo dobrze. W Thunder Bay Fin zajął drugie miejsce, a następnie wygrał. Jednak później działo się z nim tylko gorzej. Został wyrzucony z Turnieju Czterech Skoczni oraz zabroniono mu startu w kilku następnych konkursach. Wszystko to było związane z nadużywaniem alkoholu przez Fina. Powrócił na MŚ w narciarstwie klasycznym, które rozgrywane były w 1987 w Oberstdorfie. Na dużej skoczni zajął indywidualnie 19. miejsce. Następnie odniósł zwycięstwo wraz z drużyną, a w zawodach na skoczni normalnej zdobył tytuł wicemistrzowski. Na koniec sezonu zajął 6 miejsce.

Sezon 1987/1988 rozpoczął od zwycięstw z ogromną przewagą nad rywalami. W jednym wygrał różnicą prawie 40 punktów. Turniej Czterech wygrał z przewagą 99 punktów nad drugim Weißflogiem. Oprócz tego Fin wygrał również Turniej Szwajcarski. Zdominował też Igrzyska Olimpijskie – wygrywając na normalnej i dużej skoczni indywidualnie, oraz pierwszy raz w historii konkurs drużynowy. Jako jedyny skoczek zdobył trzy tytuły mistrzowskie na jednych igrzyskach. To był jego sezon. Wygrał po raz czwarty Puchar Świata, a w MŚ w lotach zdobył brązowy medal.


Jeden ze skoków Nykänena podczas igrzysk w Calgary

Calgary-1988
Znaczek wydany na cześć sukcesów Fina w Calgary

W kolejnym sezonie Nykänen wraz Weißflogiem zajął ex aequo drugie miejsce w Turnieju Czterech Skoczni. Na MŚ w Lahti zdobył złoto z reprezentacją Finlandii, a indywidualnie był 3. i 4. Cały sezon 1988/1989 zakończył na 9. miejscu.

Sezon 1989/1990 przyniósł uzdolnionemu Finowi ostatni raz w karierze miejscu na podium konkursów Pucharu Świata. Zajął on drugie miejsce w Lake Placid. Zdobył też srebrny medal Mistrzostw Świata w lotach narciarskich rozgrywanych w Vikersund. Sezon później Fin zakończył karierę. Narzekał na bóle kręgosłupa. Oprócz tego nadużywał też alkoholu. Zakończył karierę w wieku zaledwie 27 lat.

Po zakończeniu kariery zaczął m.in. śpiewać. Często nadużywał alkoholu oraz trafiał do więzienia.
Matti_Nykänen_performing_in_Kirkkonummi_0517
Koncert Nykänena z 19 czerwca 2010


Matti Nykänen – Ehkä otin, Ehkä en

Sports_Museum_of_Finland_2
Kolekcja medali Mattiego Nykänena

Miejsca Mattiego Nykänena na Igrzyskach Olimpijskich
ioPrzechwytywanie

1984 Sarajewo – srebrny medal (K-90), złoty medal (K-112)
1988 Calgary – złoty medal (K-89), złoty medal (K-114), drużynowo – złoty medal (K-114)

Miejsca Mattiego Nykänena na Mistrzostwach Świata
msPrzechwytywanie
Indywidualnie
1982 Oslo
– 4. miejsce (K-85), złoty medal (K-105)
1985 Seefeld
– brązowy medal (K-90), 11. miejsce (K-109)
1987 Oberstdorf
– 19. miejsce (K-115), srebrny medal (K-90)
1989 Lahti
– brązowy medal (K-114), 4. miejsce (K-90)
1991 Predazzo
– 50. miejsce (K-115)
Drużynowo
1982 Oslo
– brązowy medal (K-105)
1984 Engelberg
– złoty medal (K-120)
1985 Seefeld in Tirol
– złoty medal (K-109)
1987 Oberstdorf
– złoty medal (K-115)
1989 Lahti
– złoty medal (K-114)
Miejsca Mattiego Nykänena na Mistrzostwach Świata w lotach narciarskich
Przechwytywanmoie

Miejsca Mattiego Nykänena w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata
Sezon Miejsce
1980/1981 26.
1981/1982 4.
1982/1983 1.
1983/1984 2.
1984/1985 1.
1985/1986 1.
1986/1987 6.
1987/1988 1.
1988/1989 9.
1989/1990 19.
1990/1991 niesklasyfikowany

Miejsca Mattiego Nykänena na podium konkursów Pucharu Świata
130Przechwytywanie3160Przechwytywanie6176Przechwytywanie

Przechwytywanfddfgdie